درخواست الجزیره قطر به معنای اعلام جنگ به سعودیهاست

وی با اشاره به این که بجز لیبی و ایران، کشوری در جهان اسلام جرأت نکرده بود ایم موضوع را مطرح کند. نوشت: درخواست شبکه تلویزیونی الجزیره برای جدایی حرمین شریفین از سیاست، خطرناکترین مرحله از مراحل بحران خلیج (فارس) است .. چرا قطر همزمان با تشکیل نشست چهارجانبه منامه به این مسئله اقدام کرده است؟ و پاسخ سعودی چگونه خواهد بود؟ این تفسیر بدبینانه را از این تحول غافلگیر کننده بخوانید.

در یک «همزمانی تأمل برانگیز» که با آغاز نشست وزرای خارجه چهار کشور تحریم کننده قطر در منامه یعنی عربستان ، امارات ، بحرین و مصر همراه شده است، مشاهده شد شبکه تلویزیونی الجزیره، از «تعبیری» استفاده کرد که هیچ کشوری یا رسانه ای در خلیج (فارس) قبلا آن را به کار نبرده بود و آن تعبیر نیز «جدایی حرمین شریفین از سیاست» است که به مکانهای مقدس در مکه مکرمه و مدینه منوره اشاره دارد.

بحثی در این نیست که بحران شدید قطر و سعودی به نوعی بر قضیه ادای مناسک حج قطری‌ها در موسم حج امسال تأثیر منفی گذاشته است چرا که دولت سعودی از پرواز مستقیم حجاج قطری از قطر به شهر جده جلوگیری و اعلام کرده است: حجاج قطری همانند قرنهای گذشته می باید تنها از گذرگاه زمینی با عربستان یعنی گذرگاه «سلوی» و از طریق دیگر کشورهای عرب خلیج (فارس) به حج بیایند که سفر حجاج قطری از این گذرگاه نیز به علت بسته بودن آن غیر ممکن است.

اما اینکه کشور قطر از طریق قوی‌ترین بازوی رسانه‌ای خود یعنی شبکه الجزیره تا جایی پیش برود که درخواست کند حرمین از مسئله سیاست جدا شود، به معنای درخواست برای پایان دادن به تسلط دولت سعودی بر اداره امور حج و حجاج است. (از نظر الجزیره) این مدیریت به شیوه‌ کج دار و مریز صورت می گیرد واز آمدن برخی ملیتهای مشخص جلوگیری  یا عرصه را به نوعی بر آنها (حجاج) تنگ می کند. چنین درخواستی از نظر مسئولان سعودی در حد « اعلام جنگ» است و به عنوان خطرناکترین جلوه از جلوه های مداخله در امور داخلی آنان است که با توجه به واکنشهای سابق سعودی‌ها، آنها به این موضوع نهایت حساسیت را دارند. مقامات سعودی نیز در ضد تبلیغ های خود اعلام کردند از آمدن حجاج قطری  برای ادای فریضه شان جلوگیری نکرده اند. 

آنها تأکید کردند: حجاج قطری (مقیم خارج) می توانند از سراسر جهان و با هر هواپیمایی که می خواهند به طور مستقیم به حج بیایند اما حجاج (مقیم) قطر  از طریق ترانزیت یعنی به شیوه غیر مستقیم و از مبدأهای دیگر و نه از طریق خطوط هواپیمایی قطرمی توانند به حج بیایند. 

علی بن صمیخ المری رئیس کمیته ملی حقوق بشر قطر دیروز در چارچوب تمرکز شدید دولت قطر و رسانه‌هایش به این مسئله، از محدودیتها و موانع پیش روی حجاج قطری سخن گفت چرا که مسئولان قطری از میزان حساسیت دشمنان سعودی‌شان به این مسئله واقف هستند و این تمرکز شدید دولت و رسانه‌های قطر به مسئله حج در چارچوب یک جنگ سیاسی و رسانه‌ای است که همه خطوط قرمز و ممنوعه در آن شکسته شده است و ریختن آبروها، بر ملا کردن رسوایی‌‌ها، فاش کردن اسرار امنیتی و سیاسی برای مخدوش کردن وجهه طرف مقابل و لطمه زدن به آن به خصوص در ارتباط با حمایت از تروریسم، همه و همه در قالب این جنگ سیاسی و رسانه‌ای است.

درخواست برای جدا کردن حرمین شریفین از سیاست، یک پیش زمینه یا القای موضوعی خطرناکتر است یعنی ابراز تردید در صلاحیت دولت سعودی در مدیریت مکانهای مقدسه و تلاش برای خلع حاکمیت عربستان از مدیریت حج و حجاج و گرفتن حق عربستان در اداره و سازماندهی موسم حج و عمره است و این گامی است که اگر برداشته شود و شدت گیرد در جهان اسلام بازتابهایی خواهد داشت و از نظر ما، صدها بار خطرناکتر از بستن مرزها ،محاصره قطر و تعطیلی سفارتخانه‌هاست. 

عطوان افزود:  معدود کشورهایی در اوج اختلافات خود با دولت سعودی جرأت کرده‌اند چنین گامی را بردارند که مهم ترین آنها لیبی در زمان سرهنگ قذافی و نیز ایران و برخی نویسندگان و خبرنگاران وابسته به آن هستند. آنها درخواست کرده‌اند شورای مستقلی متشکل از نمایندگانی از شماری از کشورهای اسلامی به شیوه واتیکان در رم بر مکانهای مقدس نظارت کنند که این فرمول با مخالفت شدید رهبری سعودی مواجه شده است.

نمی دانیم آیا درخواست شبکه الجزیره برای جدایی حرمین شریفین از سیاست، اوج راهبرد جدید قطر است یا اینکه « لغزش زبانی» گذرا یا پیام هشدار آمیز به مسئولان سعودی  است که می گوید آنچه در آینده رخ خواهد داد بزرگتر است، اما این را به خوبی می دانیم که این قطعاً به مثابه ریختن بنزین روی آتش منازعه های کنونی  است که پس از نشست چهارجانبه منامه نیز با توجه به شکست همه میانجیگری‌ها به منظور یافتن راهکارها و برون رفت از این بحران و اصرار بر  تعطیلی شبکه تلویزیونی الجزیره و زیر شاخه هایش، بر شدت این منازعه افزوده خواهد شد.

سئوالی که در اینجا مطرح می شود این است که آیا مقامات قطری به خوبی حساب کار خود را کرده‌اند یا خیر؟ و آیا این گام یعنی اشاره غیر مستقیم به سلب حاکمیت سعودی بر مکانهای مقدس مکه و مدینه را با هم پیمانان « قدیمی» ترکیه‌ای و هم پیمانان « جدید»  ایرانی خود پیش از ورود به میدانی که مین های آن قدرت انفجاری شدیدی دارد، هماهنگ کرده اند و در میان گذاشته اند یا خیر؟

این پرسش را به دو علت مطرح می کنیم یکی آنکه خطرناک بودن این رویکرد و تبعات آن و احتمالهای پیچیدگی بحران خلیج (فارس) و چه بسا انتقال آن به مرحله رویارویی نظامی را درک می کنیم زیرا ترکیه‌ای‌ها و ایرانی ها از چنین رویکردی ( سلب حاکمیت سعودی بر حج) حمایت می کنند و از دهها سال و چه بسا قرنهاست به شیوه ‌های مستقیم و غیر مستقیم خواستار آن هستند و قند در دلشان آب می شود که چنین درخواستی را با توجه به رقابت مراجع سنی و شیعی بر سر  مدیریت مکانهای مقدس و رهبری جهان اسلام، یک کشور عربی به خصوص یک کشور عرب حاشیه خلیج (فارس) مطرح کند.

قطر که تقریباً از طرف نیمی از کشورهای عرب خلیج (فارس) به محاصره شدید در آمده و در انزوا قرار داده شده  است، سنگی بزرگ را در برکه بحران خلیج (فارس) انداخته است که اندکی آرام شده بود و بر شدت  رفتار تهاجمی خود پس از هفته‌ها موضع دفاعی، افزوده و به استفاده از سلاح دیپلماتیک متمرکز شده است. 

ما معتقدیم قطر احساس می کند و شاید هم اطلاعاتی دارد مبنی بر اینکه چهار کشور عربستان، امارات،‌ بحرین و مصر برای گامهای غافلگیر کننده و بی سابقه  که در کنفرانس منامه درباره آنها هماهنگی صورت می گیرد و نقشها بین آنها توزیع می شود، آماده می شوند و تصمیم گرفته‌اند به « حمله پیشدستانه هشدار دهنده» اقدام کنند .. خدا می داند.