شکرستان

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما مرکز آبادان، در 70 کیلومتری شهرستان خرمشهر شکرستانی در دل نمکستانهای آفتابگیر جنوب، خبر از روزهای خوش پیش روی می دهد .

کشت و صنعت میرزا کوچک خان خرمشهر یکی از 7 کشت و صنعت بزرگ کشور است که در سال 1376 آینده درخشانش بر روی نقشه ، کاغذ و نمودار طرح ریزی شد؛

همان روزها، نبردِ بین انسان و طبیعتِ سرکشِ جنوب، شکل گرفت .

*خیز متخصصان ایرانی برای رویش فصلی نو

مدیرعامل پیشین کشت و صنعت نیشکر خرمشهر می گوید: در آغاز، مسیر سخت و صعب العبور به نظر می رسید اما بالاخره توان بومی دستی شد بالای دستها، متخصصان توانمند بومی 14 هزار هکتار از زمینهای بیابانی خرمشهر را در ساحل رودخانه پر آب کارون، مین زدایی ، تسطیح ، زهکشی و شیرین سازی کردند و سپس به کاشت و داشت و برداشت همت گماردند.  

آنطور که آقای کاظمی با کلامش به تصویر می کشد: نی ها که پُر شِکَر شد آسیابها چرخید، شیره جان نی ها وَرز خورد تا بلورهای زرد و قهوه ای شکر متولد شدند.

ستار شکیبا مدیرعامل کنونی این کارخانه می گوید: آن روزها میزان تولید فقط 20 هزار تن در سال بود اما صنعتگران دست از تلاش نکشیدند تا به امروز که از نی ها سالانه بیش از 99 هزار تن شکر می گیرند .

حالا این صنعت شیرین در خرمشهر هم کام مشتریان را شیرین کرده و هم صنایع جانبی را رونق داده؛ از باگاس نیشکر ، کاغذ ، علوفه دام ، کمپوست و ام دی اف گرفته تا ملاس نیشکر که ارزشش را در بورس قیمت می گذارند.

همدان نژاد معاون کشاورزی این صنعت از نیشکر به عنوان گیاهی ضروری و حیاتی یاد می کند که بستر تولید خالص ترین الکل دنیا را برای مصارف پزشکی و اتانول سوختی مهیا می کند و در کمتر آلوده شدن هوا نقش اول است.

به گفته شکیبا مدیرعامل کشت و صنعت نیشکر میرزا کوچک خان، در خوزستان بیش از 150 هزار نفر از این راه کسب روزی می کنند و در کشت و صنعت نیشکر خرمشهر بیش از 2400 نفر مشغول به کارند که با مدیریت علمی و کار جهادی و نگاه تخصصی تلاش می کنند تا این صنعت پس از سالها فراز و نشیب سربلند از بحرانها عبور کند ، سرپا بماند و وضعیت پایداری داشته باشد اما تا حدودی برای فرآیند توسعه با مشکل روبروست.

*کشت و صنعت نیشکر گامی رو به جلو

 جادوی نیشکر حالا در کشورهایی مثل کوبا ، هند ، برزیل و استرالیا بسیاری از منابع را وابسته خود کرده، در ایران اما کشت نیشکر به خوزستان و کمی از زمینهای شمال کشور مثل مازندران محدود است که این محدودیت چند علت دارد.

علی شایان مدیر تولیدات کشاورزی کشت و صنعت خرمشهر میگوید: یکی از علل کمتر توسعه یافتگی کشت و صنعت نیشکر نبود آب آبیاری مناسب و نیاز نی ها به شرایط آب  وهوایی مرطوب برای ادامه حیات است .

او نگاه سنتی و آسیب رسان به محیط زیست را در مرحله بعدی قرار می دهد و می گوید: زهاب نیشکر به راحتی می تواند فرسایش خاک را سرعت دهد، زمینها را شور و علفهای هرز را زیاد کند ؛

در خرمشهر اما علت دیگری برای مخالفت با توسعه کشت نیشکر وجود دارد .

فرشید منجزی مدیر محیط زیست این کشت و صنعت با اشاره به مشکلات پیش رو ادامه می دهد : عده ای بر این باورند که زهابِ جاری در هزاران هکتار از زمینهای اطراف با فلزات سنگین ناشی از بمبارانهای شیمیایی جنگ تحمیلی مخلوط شده و آسیبی جبران ناپذیر به محیط زیست و چرخه تغذیه وارد می کند و همین موضوع باعث شده تا مخالفتها ریشه بدواند .

او تاکید می کند: کارشناسان زیادی این نظریه را رد کرده اند و معتقدند: بنیان علمی ندارد و آمارها چیز دیگری را نشان می دهد.

کارشناسان برای آزمایش این زهابهای خاکستری در این آبها یک میلیون لارو میگو پرورش دادند که پس از سه ماه میزان تولیداتش آمارهای جهانی را تکان داد، در واقع پرورش یک میلیون لارو میکروسکوپی در یک هکتار زمین به تولید 4/5 تن (چها رو نیم) میگوی وانامی مرغوب منجر شد که هرکدام برای اولین بار 25 گرم وزن داشتند . این در حالی است که در استانی مثل گلستان که تولیداتش با میانگین جهانی برابری می کند تاکنون فقط 2/5 تن (دو و نیم) میگو تولید شده است .

*توسعه صنایع غیرنفتی راهبردی در اقتصاد مقاومتی

حالا کشت و صنعت نیشکر خرمشهر که خوشبختانه به لطف بارانهای این روزها حال و اوضاعش خوب است مقابل مخالفتها و مشکلات سر خم نکرده و به آینده چشم امید دارد.

مسئولانش هم این روزها برای ساخت کارخانه بزرگ کاغذ سازی خیز برداشته اند، کارخانه ای که مواد اولیه اش - باگاس- به وفور موجود است.

شکیبا مدیرعامل کارخانه دو مزیت بزرگ را در اولویت این تصمیم قرار می دهد و می گوید: ساخت این کارخانه از یک سو موجب می شود باگاسِ نیشکر به جای تهدید محیط زیست به واسطه نابودی در شعله های آتش؛ وارد چرخه تولید شود و از سوی دیگر درختان زنده و قد کشیده به جای اینکه به اوراق کاغذی ما تبدیل شوند بیشتر ادامه حیات دهند و اکسیژن زندگی تولید کنند.

امروز تولید کشت و صنعت نیشکر خرمشهر 99 هزار تن در سال است که در کنار دیگر کارخانه های تولیدی خوزستان معادل 40 درصد نیاز کشور را تامین می کند؛

به عبارت دیگر کامها شیرین است اما سرمایه گذاری در صنایع جانبی آن می تواند شاخصه های ناخالص تولید را صعودی، اشتغال را پایدار، وابستگی به نفت را کمتر و در نهایت چرخهای اقتصاد کشور را مقاومتر و شیرینی ها را بیشتر کند.

 نویسنده: عاطفه مرادی