گزارش مکتوب... سیل و سکوت 9 ماهه نهبندان - شهداد

به گزارش خبرگزاری صداوسیمای مرکز خراسان جنوبی از لرزش و بلندی صدایش می‌شد فهمید که تا چه اندازه از خراب شدن جاده‌ای که مسیر همیشگی اش بود ناراحت است... از لحن صدایش که با بغض و غضب حرف می‌زد ، می‌شد این را هم فهمید که هزینه هایش بالا رفته و دخلش کفاف خرجش را نمی‌دهد.
از راننده کامیونی می‌گویم که سالیان متمادی از بندرعباس و دیگر بندرهای جنوب ، کالا‌های مختلف را بار می‌زد و راهی استان‌های شرقی کشور و همچنین افغانستان می‌شد... اما سیل فروردین امسال ، مسیر تردد همیشگی او در این سال‌ها را خراب کرده بود و کار و کسب او را دشوار. او یکی از مصاحبه شوندگان من در سفری بود که برای اطلاع از وضع محور ترانزیتی نهبندان- شهداد آغاز کرده بودم.
جاده ۳۰ کیلومتری که ۵۰۰ کیلومتر شد

راننده دیگری هم گفت: با خراب شدن این جاده مجبوریم تغییر مسیر بدهیم و از زاهدان برویم سمت کرمان و بندرعباس که این مسیرمان را ۵۰۰ کیلومتر افزایش داده است.

تخریب ۳۰ کیلومتر از محور ترانزیتی نهبندان – شهداد در پی سیل

 

 

محور مواصلاتی نهبندان – شهداد ، محوری ترانزیتی و مشترک بین استان‌های خراسان جنوبی و کرمان است که جنوب کشور را به شرق متصل می‌کند و بخشی از صادرات به افغانستان از این مسیر انتقال داده می‌شود. به دنبال بارش شدید باران و طغیان رودخانه‌ها در سه استان کرمان ، خراسان جنوبی و یزد در فروردین امسال، آب زیادی به منطقه شهداد سرازیر و موجب تخریب کامل ۳۰ کیلومتر از این محور مهم تجاری شد.

پس از گذشت ۹ ماه همچنان است که بود
از نهبندان که راهی شهداد می‌شوی، اولین زخم‌ها بر تن جاده را در کیلومتر ۱۸۰ می‌توان دید ، آسفالت‌های در هم شکسته که عمق شکاف‌های ایجاد شده از سیل تا دو متر هم می‌رسد و با گذشت ۹ ماه از وقوع سیل و تخریب جاده این مسیر همچنان غیر قابل تردد است و مسئولان تا این لحظه هنوز مرهمی بر زخم‌های این جاده نگذاشته اند.

 

 

پس از سیل و خرابی جاده، رانندگان مسیری فرعی از کنار گذر جاده در میان شن و ماسه‌های کویر ایجاد کردند تا به هر طریقی شده از این محل عبور کنند. این مسیر انحرافی خاکی کارشان را راه انداخت، اما حال از پاره شدن لاستیک‌ها و افزایش استهلاک خودروها، به شدت گلایه دارند.

 

 

 

 

 

 

 

 

۲ میلیون، هزینه بار می‌گیرم، ۸ میلیون پول لاستیک دادم
یکی از راننده‌ها می‌گوید امسال برای نو کردن لاستیک‌های فرسوده کامیونم، ۸ میلیون تومان هزینه کردم، ولی با عبور از مسیر خاکی کنار گذر جاده نهبندان- شهداد، پاره شد و مجبور شدم عوضش کنم، در حالی که برای این باری که با این مشقت می‌برم ۲ میلیون تومان کرایه بار می‌گیرم.

اشتباه کردم از این مسیر آمدم!
راننده‌ی دیگری هم که جاده خاکی کنارگذر امانش را بریده بود گفت: دو ساعت است که با دنده یک حرکت می‌کنم، اشتباه کردم که آمدم، خبر نداشتم از وضعیت اینجا.

کنار گذر هم باتلاقی شده
آنچه که بر مصیبت رانندگان عبوری از این جاده افزوده باتلاقی شدن دو طرف جاده و مسیر کنار گذر به دلیل عبور کامیون‌های سنگین و باران‌های اخیر است که هم اکنون مسیر انحرافی را به وضعیتی تبدیل کرده که امکان عبور از آن میسر نیست و عملا دیگر نمی‌توان از آن عبور کرد چراکه لاستیک‌های ماشین در آن فرو می‌رود.

 

تردد خودرو به صفر رسیده است
رئیس اداره راهداری و حمل و نقل جاده‌ای نهبندان می‌گوید: سالانه ۱۵۰ هزار خودرو از این جاده تردد می‌کردند و حالا به صفر رسیده است و دیگر هیچ خودرویی امکان عبور از این جاده را ندارد.
جاده تخریب، پایگاه امداد تعطیل، کارگران هم ترخیص

به دنبال انسداد این محور مهم که به دروازه ورود به میراث جهانی بیابان لوت مشهور است، مشاغل منتفع از عبور و مرور خودرو‌ها هم تحت الشعاع قرار گرفته اند.
آقای احمدی از افرادی است که رستورانش در کنار این جاده قرار دارد، روزگاری نه چندان دور، رونق و برو و بیایی داشت و حالا تعطیل شده.
او که درد و دلش با ما گل کرده بود و صحبت کردن با ما را رسیدن صدایش از گوشه‌ای در کویر به گوش مسئولان می‌دید، ما را به چند متر آن طرف تَر برد تا از تعطیل شدن سوپر اغذیه ها، تعویض روغن و کارواش و پایگاه امداد جاده‌ای هم عکس بگیریم.

 

پایگاه امدادی که حالا گویا مسئولان اطمینان یافته اند دیگر در این جاده به آن نیازی نیست و علاوه بر قفل، در‌های آن را هم با جوشکاری پلمپ کرده اند، طوری که انگار دیگر هیچ وقت قرار نیست باز شود.
آقای احمدی ادامه می‌دهد و می‌گوید در رستوران و مجتمع خدماتی کنار جاده ۲۵ نفر کار می‌کرده اند که حالا بیکارند.

 

تجار شهداد هم ناراحت از ضرر و زیان تحمیل شده هستند
با طی کردن مسیر، به شهداد رسیدم، هنوز گلایه‌ها و مشکلات رانندگان و صاحبان کسب و کارِ کنار جاده را در ذهنم حلاجی و دسته بندی نکرده بودم که گلایه‌های تجار و تولید کنندگان شهداد شروع شد.
آقای پورحسینی از اهالی شهداد، او ۲۰ سال است کارش تجارت خرما به شرق کشور است و حالا با انسداد محور نهبندان – شهداد تجارتش از رونق افتاده.

او می‌گوید: برای بیرجند و سیستان خرما می‌فرستادم، اما الان راهی ندارم که خرما را ارسال کنم و باید مسیری طولانی را دور بزنیم تا خرما را به مقصد برسانیم و هزینه هایمان زیاد شده است.
نگرانی آقای میر عبداالهی تاجر ۶۸ ساله شتر هم کمتر از آقای پورحسینی نیست.
آقای میرعبداالهی می‌گوید بیشترین دامی که می‌آوریم از طرف بیرجند و نهبندان است و از زمانی که جاده بسته شده ما نمی‌تونیم کاری کنیم و مجبوریم از سمت راور رفت و آمد کنیم که کار را برای ما سخت کرده و هزینه ما را بالا برده.

 

انگار به بن بست خوردیم
صنایع دستی حاج علی میرزایی کدخدایی که درشهداد به نام است هم روی دستش مانده و ماههاست نگران فروش آنهاست و می‌گوید: قبلا مسافران عبوری زیادی می‌آمدند و اینجا خرید می‌کردند، اما الان خرید و فروشی نیست، انگار به بن بست خوردیم.
این قصه سر دراز دارد، کرمانی‌ها هم نگران ضرر مالی شان هستند
از شهداد راهی کرمان شدم، بازاریان کرمانی هم نگران داد و ستدشان با مناطق شرقی کشورند.
یکی از صنعتگران صنایع دستی بازار کرمان می‌گوید: ما کارگاه تولیدی داریم و تولیداتمان را به مناطق مختلف کشور عرضه می‌کنیم، اما با بسته شدن جاده نهبندان – شهداد نمی‌توانیم اجناسمان را پخش کنیم و از مسیر‌های دیگر هم به علت طولانی شدن مسیر، کرایه بار زیاد می‌شود و نمی‌صرفد، بُعد مسافت و کرایه حمل بارِ بالا سبب شده سفارش‌ها کم و درآمد ما هم کم شود.

 

 

 

جاده نهبندان- شهداد دروازه میراث جهانی کویر لوت نامیده می‌شود و گردشگران را به کویر زیبای لوت می‌رساند، اما آقای عباسی یکی از کویرنوردان کشورمان است که می‌گوید با خراب شدن جاده نهبندان – شهداد ۹ ماه است از دیدن زیبایی‌های کویر این منطقه بی نصیبم.
مقصر کیست؟
مقصر چه سیل باشد و چه سازندگان این جاده و چه مسئولان، هزینه سنگین این مشکل بر دوش رانندگان، تولیدکنندگان وتجار سنگینی می‌کند.
افزایش نزولات جوی جای خوشحالی دارد آن هم در این شرایط خشکسالی که مردمان کویر این موهبت را نعمت بزرگی می‌دانند، سیل هم رویدادی طبیعی است و آب چه زیاد و چه کم، راه خود را می‌رود.

 

 

محور نهبندان – شهداد همچون خط راستی بر دل کویر و بدون هیچ پلی است که آب را از خود عبور دهد.

 

 

چاره چیست؟
برای یافتن پاسخ این سوال به سراغ معاون هماهنگی امور عمرانی استاندار خراسان جنوبی رفتم که گفت: مسیر آسیب دیده در حوزه راه‌های خراسان جنوبی نیست و این مسیر بخشی از محور مشترک ۳۸۰ کیلومتری استان‌های خراسان جنوبی و کرمان است.
مسیر تخریب شده جزء راه‌های خراسان جنوبی نیست، اما عواقب تخریبش، گریبان گیرِ رانندگان و تولیدکنندگان و تجار این استان شده است.
راهی کرمان شدم تا پیگیر راه چاره در این استان باشم
مسئولان راهداری و حمل ونقل جاده‌ای استان کرمان ۲ راه را برای بازگشایی اساسی این محور پیشنهاد می‌دهند: بازسازی و دیگری جابجایی جاده به مکانی دیگر.
در بررسی راه حل بازسازی، کارشناسان می‌گویند: وضعیت هیدرولوژیکی و محیطی منطقه شرایط خاصی دارد و ساخت مجدد جاده نیاز به جزئیات اجرایی پر هزینه‌ای دارد تا جاده به شکلی تثبیت شود که با سیل‌های بعدی خراب نشود.
اما راه دوم، جا به جا کردن جاده و ساخت تمام جاده در جای دیگری است.
میراث جهانی لوت، امکان ساخت مسیر جدید را میسر نمی‌کند
مدیرکل راه و شهرسازی کرمان، اما امکان احداث مسیر جدید را رد می‌کند و دلیل آن را هم غیر ممکن بودن جاده سازی در میراث جهانی لوت می‌داند و معتقد است باید همان مسیر قبلی بازسازی شود.... هزینه بازسازی محور نهبندان- شهداد را به دلیل باتلاقی بودنش، زیاد و به ازای هر کیلومتر، ۴ میلیارد تومان اعلام کرد و گفت: برای بازسازی ۳۰ کیلومتر تخریب شده ۱۲۰ میلیارد تومان نیاز است که باید اعتبار ملی به آن تعلق گیرد.

اولویت یکِ وزیر هم عملی نشد
وزیر راه و شهرسازی هم مرداد امسال، با حضور در برنامه "نگاه یک" شبکه یک گفت: بازسازی نهبندان – شهداد از اولویت‌های وزارتخانه است.
اولویتی که پس از گذشت ۶ ماه از حرف وزیر، هنوز عملی نشده است.

 

ترمیم ۳۰ کیلومتر از جاده نهبندان - شهداد منجر به بازگشایی این محور ترانزیتی می‌شود، محوری که ۹ ماه است تجارت و درآمد بیش از ۶۵۰ هزار نفر از اهالی شهداد، نهبندان، سربیشه و ۵ شهر استان سیستان و بلوچستان از جمله زابل و هیرمند را تحت الشعاع قرار داده و با مشکل روبرو کرده است. رانندگان منتفع از این جاده هم که جای خود را دارند.
انتظاری که طولانی‌تر شدن آن به معنای تحمیل هزینه‌های اضافی به بخش‌های مختلف این سه استان است.
سیل بعدی شاید تمام جاده را بشورد و ببرد، و بخشی از اقتصاد سه استان را به مرز رکود برساند. مسئولان کرمان می‌گویند: این جاده سال ۷۹ با مطالعات کارشناسان وزرات راه و شهرسازی بدون دخالت کارشناسان استانی ساخته شده و اگر در ساخت آن آب نما و پل تعبیه می‌شد شاید امروز شاهد این خسارت‌های میلیاردی و ویران کننده اقتصاد نمی‌بودیم.
آیا قرار است این جاده ترانزیتی در قلب کویر جهانی لوت و مردم منطقه، تا ابد چوب اقدامات بدون کارشناسی برخی مسئولان را بخورند؟

 

نویسنده: نسرین فنایی

ویراستار: سیده سمیه سیادت جو