آداب و رسوم مردم مازندران در ماه رمضان

ه گزارش خبرگزاری صدا و سیمای مازندران؛ مردم استان مازندران ماه مبارک رمضان را در حالی آغاز کردند که روزه اولی‌ها مثل همیشه بر سر سفره افطار، متبرک شمرده می‌شوند.

ماه مبارک رمضان ماه توبه، ماه محو گناهان، ماه سلام و اسلام است که مردم استان مازندران با امید به دست آوردن بازگشت به خویشتن از راه پیروزی بر طاغوت نفس، روزه ا‌شان را آغاز کردند.

ماه رمضان در فرهنگ عامه ایرانیان، جایگاه ویژه‌ای دارد و در تمامی شهر‌های کشور ماه مقدسی به شمار می‌رود.

از جمله آداب و رسوم و اعتقادات مردم در این ماه نذورات مختلفی است که مردم به آن توجه خاصی دارند. مردم استان مازندران برای برآورده شدن آرزو‌ها و ارتباط معنوی با خدا سه روز مانده به ماه مبارک رمضان را روزه می‌گیرند.

در مازندران افرادی که حاجتی داشته باشند برای برآورده شدن آن نذر ختم انعام می‌کنند و برای این کار از کسانی که در قرائت قرآن تبحر دارند دعوت می‌کنند و به هنگام خواندن قرآن مقداری نمک، چند قرص نان و چند ظرف آب در سینی بزرگی می‌گذارند و در مجلس قرار می‌دهند.

پس از خواندن سوره انعام افراد روزه خود را با غذا‌هایی که در سینی قرار دارد باز می‌کنند و نان‌های باقی‌مانده را به عنوان تبرک در سفره نان قرار می‌دهند تا برکت پیدا کند و در ادامه صاحب مجلس سفره افطار را پهن می‌کند.

قدیم در مازندران رسم بود افرادی که فرزند پسر می‌خواستند نذر می‌کردند که در طول ماه مبارک رمضان مردم را برای خوردن سحری بیدار کنند، به این صورت که یک پیت حلبی خالی به گردن خود می‌آویختند و با چوب به آن ضربه می‌زدند تا مردم برای سَحَری بیدار شوند که البته این رسم هم‌اکنون از بین رفته است.

نذر حلوا از دیگر نذورات مردم این منطقه است که در شب ۱۵ ماه مبارک رمضان هم‌زمان با میلاد امام حسن مجتبی (ع) زنان به عنوان نذر قند، چای، خرما و زغال به مسجد می‌برند که این کار تا پایان ماه مبارک رمضان ادامه دارد.

همچنین در کنار این مواد حلوا، آش، زولبیا و بامیه سنتی، فرنی، آبگوشت و باقلای پخته با پلو به میان روزه‌داران می‌برند.

‌قدیم در ساری در زمان افطاری هر کسی که نذر داشت مجمعه‌ای از کل نذورات خود را به عنوان افطاری درست می‌کرد و به زندان شهر می‌برد.

در خصوص عزاداری مردم مازندران از شب نوزدهم تا آخر ماه رمضان می‌توان گفت که مردم استان در این شب‌ها در مدح امام علی (ع) شعر می‌گویند و مردم نذورات خود را به صورت پول داخل کشکول می‌گذارند، در آن شب خرما، شربت زعفرانی و فرنی به عنوان نذورات به روزه‌داران داده می‌شود.

سَحَر و افطار

مازندرانی‌ها بر این اعتقادند که سحر را نمی‌خوابند، زیرا نماز نافله شب می‌خوانند و به ویژه مناجات حضرت امیر در مسجد امیر را به نام مولا یا مولا زمزمه می‌کنند.

مردم استان مازندران یا با صدای خروس و یا با سحر‌خوانی آواز‌خوانان، خود را برای سحر آماده می‌کنند.

سحر‌خوانان با صدای بلند می‌خواندند: سحر شد بپا خیز هنگام نماز است و همسایه‌ها نیز با این آواز، دیگران را برای سحری در صورت خواب بودن بیدار می‌کردند.

قرائت مناجات ابوحمزه ثمالی و خواندن یک جزء از قرآن توسط با‌سوادان از دیگر سنت‌های مردم مازندران بوده است.

ساک با کوکو، تخم مرغ و برنج و در قدیم نیز قِرقِناق از غذا‌های محلی مازندران بود که اعتقاد داشتند خوردن این غذا‌ها در طول روز مانع گرسنگی و ضعف می‌شود.

دعوت از اقوام و فامیل به افطاری، یکی از مهم‌ترین مراسمی است که مردم مناطق مازندران به آن پایبند هستند.

روزه‌سری

کسانی که در مازندران برای نخستین بار به سن تکلیف می‌رسند و روزه می‌گیرند تا زمانی که از جانب بزرگ‌تر‌ها به عنوان روزه‌سری هدیه‌ای نگیرند، افطار نمی‌کنند.

معمولاً این هدایا شامل چادر نماز و طلاجات برای دختران، پول و انواع نقره‌جات قدیمی برای پسران است.

آیین روزه‌سری یکی از رسوم قدیمی در مازندران است؛ رسمی که به‌منظور تشویق کودکان به روزه‌داری برگزار می‌شود. هنگامی که کودک برای نخستین بار روزه می‌گیرد، خانواده با تهیه هدیه‌ای کوچک از او قدردانی می‌کند و سفره افطار آن روز رنگ و بوی ویژه‌ای پیدا می‌کند.

یک معلم بازنشسته ساکن ساری می‌گوید: در گذشته بزرگ‌تر‌ها برای روزه‌اولی‌ها هدیه تهیه می‌کردند و همین موضوع انگیزه‌ای جدی برای ادامه مسیر روزه‌داری بود. امروز هم این رسم در بسیاری از خانواده‌ها هرچند ساده‌تر، اما همچنان پابرجاست.

به گفته حسینی روزه‌سری بیش از آنکه یک هدیه مادی باشد، نشانه توجه خانواده به رشد معنوی فرزندان است.

وداع با ماه مبارک رمضان

این مراسم در مازندران از شب ۲۷ ماه مبارک رمضان برگزار می‌شود.

در این شب‌ها مداحان و مبلغان دینی ندای خوش الوداع با رمضان، الوداع شهر نور و القرآن را سروده و با اشعار زیبایی از سروده‌های محلی با ماه رمضان وداع می‌کنند و برای ورود به ماه شوال و بزرگ‌ترین عید اسلامی آماده می‌شوند.

در این ماه فوت کردن به قند و بستن گره به نخ هنگام خواندن دعای جوشن کبیر و دادن آن به مریض برای شفا نیز رسم است.

گلریزان؛ رسمی برای کمک به همنوع

برگزاری آیین گلریزان نیز در سال‌های اخیر در شهر‌های استان مازندران پررنگ‌تر شده است. این مراسم با هدف جمع‌آوری کمک برای آزادی زندانیان جرائم غیرعمد یا حمایت از بیماران نیازمند برگزار می‌شود.

وقتی مردم کنار هم جمع می‌شوند و هرکس به اندازه توان خود کمک می‌کند، نتیجه آن می‌تواند زندگی یک خانواده را تغییر دهد. رمضان بهترین زمان برای چنین همدلی‌هایی است.

اجرای برنامه‌های متنوع در ماه رمضان

مدیرکل اوقاف و امور خیریه مازندران گفت: در آستانه ماه مبارک رمضان، ماه مهمانی خدا؛ اماکن مذهبی مازندران شامل مساجد، حسینیه ها، تکایا، امامزادگان و بقاع متبرکه و سقانفار‌ها غبارروبی و عطر افشانی شدند.

حجت الاسلام حیدری جناسمی با اشاره به اجرای بیش از ۲۰۰ عنوان برنامه در ۳۰۰ امامزاده شاخص استان افزود: در ماه پربرکت رمضان، برنامه‌های متنوعی از جمله توزیع سبد‌های معیشتی، غبارروبی اماکن مذهبی، محافل انس با قرآن با حضور مفسران و قاریان برجسته و همچنین اعزام مبلغان دینی از قم و برپایی خیمه‌های معرفت پیش‌بینی شده است.

وی تصریح کرد: یکی از برنامه‌های شاخص این ایام برپایی افطاری ساده در ۱۱۰ امامزاده استان است، همچنین در نیمه ماه رمضان جشن میلاد امام حسن مجتبی (ع) و در شب‌های قدر نیز مراسم معنوی قرآن به سر و عزاداری با حضور دلدادگان اهل بیت (ع) برگزار می‌شود.

مدیرکل اوقاف و امور خیریه مازندران از فعالیت ۴ مفسر قرآن کریم در طرح ضیافت الهی استان مازندران خبر داد و گفت: جلسات تفسیر قرآن کریم در سطح بقاع متبرکه شاخص استان در حال برگزاریست.

مدیرکل تبلیغات اسلامی مازندران هم گفت: امسال بیش از ۳ هزار روحانی و مبلغ به مساجد شهرستان‌ها و روستا‌های سراسر مازندران اعزام شده‌اند تا به اقامه نماز جماعت، تبیین مسائل شرعی و پاسخگویی به شبهات بپردازند.

حجت‌الاسلام شریف‌تبار تصریح کرد: امسال طرح ملی "زندگی با آیه‌ها" (مسطورا) با هدف گفتمان‌سازی و حفظ آیات کلیدی قرآن در سطح استان اجرا می‌شود. همچنین برای ماه رمضان، ویژه برنامه «۳۰ شب، ۳۰ محفل قرآنی» در مساجد منتخب سراسر استان پیش‌بینی شده است.